loading

Yonkers

Vršnjačka edukacija

Vršnjačka edukacija je planski vođen i kontinuiran proces kojim obučene, motivisane osobe organizuju različite ativnosti sa svojim vršnjacima. Na taj način mladi stiču znanja, stavove, motivaciju i veštine koje će ih osnažiti da zaštite svoje zdravlje i da se odgovorno ponašaju, kako prema sebi, tako i prema svojoj okolini. Takođe, na taj način, mladima se pruža mogućnost da čestvuju u aktivnostima koje se njih direktno tiču i da ostvare pristup informacijama i uslugama koje su im potrebne.

Vršnjak je osoba koja pripada istoj društvenoj grupi kao osobe kojima se pruža vršnjačka edukacija. Društvene grupe mogu biti bazirane na polu, uzrastu, seksualnoj orijentaciji, socio-ekonomskom statusu i sl.

Najčešći primeri vršnjačke edukacije u našoj zemlji su edukacije u vidu radioničarskog rada u školama.

Zašto da vršnjaci edukuju vršnjake?

Vršnjaci imaju veliki uticaj jedni na druge. Grupa vršnjaka značajno utiče na to koje će vrednosti, stavove i stilove ponašanja mlada osoba usvojiti, a to važi i za rizično i za sigurno ponašanje. Vršnjačka edukacija koristi taj uticaj na pozitivan način.

Vršnjačka edukacija može da se odvija u malim grupama ili kroz individualne kontakte, na različitim mestima i u različitim okolnostima, kao što su škole, fakulteti, klubovi, poslovni prostori, na ulici, u skloništu, odnosno gde god se mladi okupljaju. Mogu se koristiti različite tehnike radioničarskog rada, a radioničarski rad podrazumeva istovremeno rad cele grupe, sa podjednako aktivnim učešćem svih učesnika, pri čemu je vršnjački edukator PRVI MEĐU JEDNAKIMA (on facilitira, upravlja procesom i trudi se da zadovolji potrebe, kako cele grupe, tako i pojedinaca u toj grupi). Upotreba različitih tehnika, kao što su: vrtlog ideja, rad u malim grupama, diskusije, kvizovi, igranje uloga i mnoge druge, mogu da obezbede sve potrebne informacije mladima, ali i da im podignu motivaciju i utiču na izgradnju njihovih veština.

Informacije se u vršnjačkoj grupi lako prenose. Vršnjački edukator i njegovi vršnjaci imaju isti ili sličan društveni i socio-ekonomski status, kao i slična interesovanja, te vršnjački edukator neće biti shvaćen kao neko ko je „došao da popuje“, već kao osoba koja se suočava sa sličnim problemima i ko sve tor azume, a ono što on govori doživljava se kao pouzdana informacija, a ne kao bezrazložno „tupljenje“. NEMA GENERACIJSKIH BARIJERA, PA JE KOMUNIKACIJA LAKŠA. U takvim situacijama se lakše priča i o temama o kojima se ne bi razgovsralo, na primer, sa profesorima u školi.

Kroz vršnjačku edukaciju, mladi imaju priliku da vide mladu, zdravu osobu, koja vodi računa o sebi i svojoj okolini, koja nije nasilna, a koja je pored toga zadovoljna, zabavlja se i u ulozi je lidera. Na ovaj način, vršnjački edukatori su MODEL za svoje vršnjake.

Potencijalni rizik u vršnjačkoj edukaciji može postojati ako se vršnjački edukator postavi kao autoritet, kao dominantan u grupi, što ugrožava njegov kredibilitet kod učesnika. Drugi problem mogu biti roditelji koji često nemaju razumevanja za dete kada želi da bude vršnjački edukator, plašeći se popuštanja u školi i odsustvovanja od kuće.

Vršnjačka edukacija je metoda zasnovana na vršnjačkom pristupu koji predstavlja skup različitih aktivnosti koje osmišljavaju, sprovode i čiju uspešnost procenjuju mladi ljudi, a sve to među svojim vršnjacima.

Često se vršnjačka edukacija označava terminom radionica, a kada se kaže radionica, najčešće se misli na neku proizvodnju ili zanatsku radionicu. U radionici kao obrazovnoj metodi ima i proizvodnje, ali je ona u drugom planu, dok je u prvom planu sam proces.

Kaže se da su za radionicu potrebni 2 alata i jedan zanat. Alati su scenario (plan) rada i pravila rada, a zanat je facilitacija (način upravljanja ovim obrazovnim procesom).

Scenario (plan) radionice se sastoji od konkretnih zadataka ili instrukcija koje usmeravaju lični angažman učesnika, a veliki deo ovih instrukcija se odnosi na igre koje imaju različite namene – neke služe za upoznavanje učesnika, neke za razbijanje počete treme, neke za izgradnju tima, igre za podele u grupe, za relaksaciju i sl.

Pravila rada se uvode na početku svake radionice i važno je da ona ne budu nametnuta, već da ih učesnici zajedno donesu i usvoje. Obično se odnose na poštovanje nekih principa komunikacije, poštovanje različitosti, privatnosti, na tačnost i sl. Pravila koja se donesu se odnose kako na učesnike, tako i na voditelje radionice.

Facilitacija se odnosi na vođenje radionice, na vođenje procesa učenja. Voditelj olakšava i podstiče proces učenja, ali ne nudi gotova rešenja. Uloga voditelja ne podrazumeva autoritet, već je on učesnik u zajedničkoj interakciji. Osnovni izvor saznanja u radionici je odnos sa drugima, međusobna razmena iskustava, mišljenja, ideja.

Voditelj u svom radu balansira između potreba pojedinačnih članova grupe, grupe kao celine i potreba programa.

Uloga Voditelja (Facilitatora)

Rad sa mladima ima svojih specifičnosti i podrazumeva povećanu senzitivnost za potrebe i osećanja, kao i sposobnost uklapanja sopstvenog ponašanja i formulaciju zahteva prema razvojnim karakteristikama grupe i mogućnostima svakog pojedinačnog učesnika. Iako sa sobom nosi određenu moć, uloga voditelja radionice nikako ne podrazumeva ulogu vođe ili šefa, ulogu učitelja ili predavača, ulogu sudije ili procenjivača, kao ni ulogu osobe koja zna sve odgovore i poseduje sva gotova rešenja.

Uloga voditelja bi trebalo da bude uloga koja olakšava, podržava proces rada u grupi. Facilitator se trudi da napravi atmosferu podrške i poverenja u grupi. Njegov zadatak nije da bude stručnjak koji će obezbediti sve informacije i dati savete, već on samo atmosferu aktivnog učenja u kojoj učesnici razmenjuju informacije sa svojim vršnjacima i razvijaju podstiče veštine potrebne za stvarne situacije iz života. To je takođe uloga u kojoj se može učiti i razvijati tokom čitavog života zajedno sa svakom novom grupom sa kojom radite.

Efikasan facilitator:

  • Ne osuđuje
  • Iskren je
  • Ostvaruje poverenje
  • Fleksibilan je
  • Stabilan je i fer prema svima
  • Osetljiv je za potrebe grupe i pojedinaca
  • Posmatra i obraća pažnju na dešavanja u grupi